O co dokładnie chodzi z tym Big Makiem?
Mówiąc w skrócie, filozofia stojąca za tym karkołomnym pomysłem była taka, że Big Mac na całym świecie składa się mniej więcej z takich samych składników o takich samych proporcjach, a jego przygotowanie wymaga dokładnie takiego samego nakładu pracy bez względu na to czy hamburger lepiony jest w Nowym Jorku czy w Nairobi. Dlatego te znormalizowane bułki z kotletem są produktem, który można ze sobą w miarę bezpiecznie porównywać.
Big Mac z jeszcze innego powodu wydaje się idealnym towarem, aby za jego pomocą zmierzyć parytet siły nabywczej. Popularnego kotleta nie da się bowiem importować, ani prowadzić nim handlu międzynarodowego, a więc na jego cenę nie wpływają takie czynniki jak cła, nierówne subsydia rządowe w poszczególnych krajach (np. na wołowinę) czy koszty transportu międzynarodowego. Wszystkie składowe hamburgera są produktami i usługami pochodzącymi wyłącznie z rynku lokalnego.
Dzięki temu możliwe jest w miarę obiektywne porównanie siły nabywczej pieniądza w różnych krajach i odniesienie jej do waluty bazowej. W tym przypadku walutą bazową jest dolar amerykański i cena jaką trzeba zapłacić za Big Maka w Stanach Zjednoczonych.
Widząc cenę hamburgera w USA sprawdzić można następie jak kształtują się ceny Big Maka w lokalnym pieniądzu w każdym innym państwie. Znając natomiast aktualnie obowiązujące przeliczniki walut, łatwo można wyliczyć ile wynosi cena każdego Big Maka na świecie wyrażona w dolarach.
Tylko co nam to daje? Ano to, że w ten sposób można stwierdzić czy lokalna waluta jest w stosunku do dolara przewartościowana czy niedowartościowana.
Teoria stojąca za tą ideą zakłada, że w dłuższym terminie kursy wymiany różnych walut będą dążyły do wyrównania się do tego stopnia, aby identyczny towar w różnych zakątkach świata kosztował dokładnie tyle samo.
Jeśli chodzi o Big Maka, to teoretycznie nie do końca stanie się to możliwe, ponieważ jego cena w biedniejszych krajach zawsze będzie nieco niższa niż w bogatych z uwagi na mniejsze koszty pracy w tych pierwszych. Jednak przygotowany przez The Economist indeks uwzględnia ten parametr i przy wyliczaniu indeksu bierze także pod uwagę PKB danego kraju przypadający na jednego mieszkańca.
Jaki wniosek płynie z hamburgera?
Dla przykładu w lipcu 2017 roku średnia cena za jaką w USA można kupić Big Maka wynosi 5,30 USD, natomiast w Chinach tylko 2,92 USD (po przeliczeniu juanów na dolary po bieżącym kursie). To z kolei oznacza, że chiński juan jest obecnie niedowartościowany o 45% w stosunku do dolara amerykańskiego.
W Polsce średnia cena Big Maka wynosi teraz 2,72 USD, a więc występuje tu niedowartościowanie złotówki w stosunku do dolara jeszcze wyższe niż w przypadku juana. To stawia polskiego złotego w jednym rzędzie z takimi walutami jak meksykańskie peso, wietnamski dong, rosyjski rubel, południowoafrykański rand czy ukraińska hrywna.
O czym to wszystko świadczy? Ano o tym, że te właśnie waluty powinny się wkrótce zacząć umacniać w stosunku do dolara. Niektóre już zresztą zaczęły. Obecnie jedynymi przewartościowanymi walutami względem USD są norweska i szwedzka korona oraz szwajcarski frank. Przynajmniej według indeksu Big Maka.
W tym miejscu można sprawdzić na interaktywnej mapce szczegółowe informacje o tym, która waluta jest obecnie niedowartościowana, a która przewartościowana nie tylko względem dolara, ale także wobec euro, jena, funta i juana.
Na podstawie stworzonego przez The Economist indeksu Big Maka powstało też wiele innych wskaźników. Szwajcarski bank UBS wylicza na przykład jak dużo czasu trzeba pracować w danym kraju, aby stać nas było na zakup Big Maka w lokalnym McDonald’s lub na zakup najnowszego iPhone’a w sklepie Apple.
Powyższe dane pochodzą z rewelacyjnego raportu „Prices and Earnings 2015”, który publikowany jest raz na trzy lata właśnie przez UBS.
Pełny raport w PDF można znaleźć tutaj.
Na wszystkie te dane trzeba jednak patrzeć z lekkim przymrużeniem oka, ponieważ indeks Big Maka nie bierze pod uwagę wielu bardziej „miękkich” czynników, jak choćby różne upodobania kulinarne w danych krajach, które także mogą kształtować popyt na hamburgery, a zatem i jego ceny.